La escritora más conocida de Macedonia del Norte, cuyos libros de relatos se empiezan a publicar en español, reflexiona sobre su trayectoria personal y el significado de su literatura
La escritora Rumena Bužarovska (Skoplje, 44 años) no puede evitar dedicar sus primeras reflexiones en una cafetería de Madrid a su país, Macedonia del Norte. No son días fáciles para el Estado balcánico. La noche del 16 de marzo se produjo un incendio en una discoteca de la pequeña ciuda
El Pais, Spain, portrait by Miguel Roan, 8.04.2025

Rumena Bužarovska (Skopje, Macedonia, 1981), profesora universitaria y autora a quien conocimos por la publicación de su libro de relatos Mi marido (Impedimenta, 2023), vuelve con una nueva colección de relatos titulada No voy a ninguna parte (Impedimenta, 2025. Traducción de Krarimir Tasev), y ha pasado algunos días en España para presentar este nuevo libro. Entre los eventos programados, una charla en la librería La Mistral el pasado 27 de marzo en la que pudimos disfrutar del afilado sentido del humor de la autora en una interesantísima conversación en la que exploramos los temas que atraviesan los relatos contenidos en esta nueva obra. 
En No voy a ninguna parte, Bužarovska explora las sombras de lo cotidiano, invitando a los lectores a enfrentar las contradicciones y absurdos de la vida moderna. Las historias presentan a personajes como Lydia, quien experimenta celos hacia su mejor amiga a raíz de un jarrón; Vesna, una profesora universitaria que tolera las infidelidades de su marido y la indiferencia de su hijo mientras asiste a un acto de mujeres empoderadas; o Ellie, que regresa a su hogar de infancia con la esperanza de reencontrarse con un antiguo amante. Estas narraciones reflejan la imposibilidad de alcanzar la felicidad tanto para quienes abandonaron su país como para los que se quedaron, ofreciendo un análisis profundo de las complejidades de las relaciones personales y las tensiones cotidianas. ​Su prosa se caracteriza por su inteligencia, realismo y agudeza, diseccionando las vidas de personajes al límite con maestría literaria que provoca risa, estremecimiento y reflexión simultáneamente.
Estas preguntas y respuestas se extraen de la conversación que mantuvimos, contando con la complicidad de la editora Isabel Márquez, que estuvo al cargo de la traducción simultánea.

CRITIQUE – Un recueil d’histoires féroces et tendres, racontées dans un vigoureux style balkanique.
Après Mon cher mari , recueil de nouvelles corrosives brossant des portraits de femmes emberlificotées dans leurs liens conjugaux, familiaux et sociaux, voici Je ne bouge pas d’ici, un autre volume d’histoires de Rumena Buzarovska, 43 ans, professeur de littérature américaine à l’université de Skopje, capitale de la Macédoine, sa ville natale : une voix d’écrivain qui parle fort, sans ambages, touche terriblement juste et porte loin.
Clin d’œil facétieux, ce recueil, comme le précédent, s’achève par une longue nouvelle centrée sur la journée internationale des droits de la femme : le 8 mars, raconté par Rumena Buzarovska, c’est autre chose que les violons consensuels du féminisme triomphant. Ici, on fait la connaissance de Vesna, 45 ans, au moment où elle reçoit une invitation sur papier glacé à un raout de powerful women à l’ambassade des États-Unis de Skopje. Ses longs doigts manucurés tremblent de fierté en ouvrant l’enveloppe, mais elle prendra l’air dégagé lorsqu’elle en par…

Knjiga “Nakon Boga, Amerika” književnice Rumene Bužarovske, objavljena u ediciji Dnevnik izdavačke kuće Buybook, esejistički je, dnevnički putopis sa autoričinog putovanja u Sjedinjene Američke Države, nastao tragom želje da se vrati na mjesta za koja je vežu godine koje je devedesetih, kao tinejdžerka, sa roditeljima provela u ovoj zemlji.
Pored toga, njeno putovanje jeste i jedna vrsta nostalgije za drugačijim svijetom, za ogromnošću kakvu SAD sa sobom nose, svojevrsnom “tugom geografije, tugom golemih prostranstava”, te svim kontradikcijama koje unutar ovog društva postoje. Svim ograničenjima, ali i slobodama, koja se neprestano smjenjuju tvoreći mješavinu širokog raspona osjećanja i doživljaja. Osim navedenog to je i potreba susreta sa ljudima, živim ili odavno mrtvim, koji ovu književnicu kao univerzitetsku profesoricu američke književnosti na Filološkom fakultetu u Skoplju “pozivaju” da se iznova vrati u stvarnost Amerike, kako bi sagledala sebe kroz druge u izmještenosti i promijenjenim okvirima. 
Dakle, radi se o putovanju prema onim ličnostima koje zaista poznaje, zatim pojedinkama i pojedincima sa kojima je, posredstvom svog posla prevođenja američkih autora, sarađivala te ih tek treba upoznati, ili tragom hodočasničke potrage za sjenama američkih autorica i autora koji su joj važni, koji je prate kroz njen književni i prevodilački rad. Putovanje kao takvo nosi sa sobom nužne izazove usporedbe, sa jedne strane je stvarnost Sjeverne Makedonije u kojoj Bužarovska živi i radi, te postjugoslovenski kulturni prostor kao polje u kojem kao intelektualka egzistira, a sa druge Amerika 2023. godine. Krećući se između tih okvira, sa reminiscencijama na svoja prvotna američka iskustva, ali i sa ekskursima komparacije dvaju svjetova, Bužarovska stilski preciznim i izbrušenim jezikom, bez viškova, esejistički autentično, ispisuje stranice svog dnevnika.

Sa nama je u ovoj epizodi makedonska književnica i kraljica kratke priče u regionu, a i šire – Rumena Bužarovska! Sa jednom od najpoznatijih regionalnih književnica i autorkom zbirki “Moj muž”, “Nikuda ne idem” i “Osmica” pričamo o moći pripovedanja, književnom svetu, Krokodilu, internalizovanoj mizoginiji, kao i o predstavama Moj muž koje se igraju širom Evrope, novom filmu na kom radi Srđan Dragojević i radu na nečemu za nju sasvim novom – romanu. Tu je negde i Amerika, pisanje eseja i jedna radio Mileva.
00:00 O festivalu Krokodil
6:10 Pič Prič – važnost ženskog pripovedanja

No voy a ninguna parte te atrapa desde la primera línea. Estamos ante un libro de relatos donde es necesario mirar más allá de lo que cuenta. Ese leer entre líneas se ha convertido en una de las características de la literatura de Rumena Buzarovska. Llamémosle ironía, ingenio o inteligencia. O todas a la vez.
Tras el éxito de Mi marido, Rumena Buarovska, una de las escritoras destacadas de la literatura macedonia, vuelve con No voy a ninguna parte. Nacida en 1981 en Skopje, actual capital de Macedonia, es profesora de Literatura Americana en la Universidad Estatal de Skopje y codirige el proyecto literario PeachPreach para dar voz a las mujere Hablamos con ella de feminismo, ironía, roles de género y en la inspiración tras todos sus relatos.
¿Es muy difícil escribir relatos cortos? ¿Te resulta más fácil o más difícil que escribir una novela?

Jedan od onih razgovora gde shvatite da ne znate kako je prošlo 120 minuta (od planiranih 100), razgovora gde se planirani tok zaboravi jer sagovornica toliko toga pametnog i iskustvenog ima da kaže da samo pustite da teče i uživate. Verujem da ćete I vi uživati jer je Rumena baš onakva kakvu ste je zamišljali, briljantna, lucidna, duhovita i borbena.

Η συλλογή διηγημάτων «Ο άντρας μου» (εκδ. Gutenberg) της συγγραφέα από τη Βόρεια Μακεδονία έχει αγαπηθεί πολύ.
Διαλέγεις ένα βιβλίο μόνο και μόνο από την εθνικότητα της συγγραφέως του; Φυσικά και το διαλέγεις, όταν διψάς να γνωρίσεις μια χώρα, τη Βόρεια Μακεδονία, που –τα γνωστά– κάποτε τη θεωρούσαμε (όχι εγώ) από ενοχλητική έως επικίνδυνη. Και παθαίνεις την πλάκα σου, οδηγεί και η καλή λογοτεχνία σε εξάρσεις και παιδικούς ενθουσιασμούς.
Και μετά, πλακώνεις το Google και αρχίζεις να ανακαλύπτεις πράγματα για τη συγγραφέα, ότι είναι νέα και όμορφη, ότι είναι πολύ αναγνωρισμένη στην υπόλοιπη Ευρώπη, στην κορυφή της πρωτοπορίας, και ότι –εδώ είναι που τα χάνεις εντελώς– έχει και ελληνικές ρίζες. 

Η Ρουμένα Μπουζάροφσκα στο βιβλίο της «Ο ΑΝΤΡΑΣ ΜΟΥ» εμφανίζεται ιδιαίτερα δραστήρια σε ό,τι αφορά τα ιδεολογικά πρότυπα του 21ου αιώνα, τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ανήκει σε μια ομάδα επτά γυναικών που το 2018 πρωτοστάτησαν στο κίνημα #MeToo#segakazhuvam (που σημαίνει «Τώρα μιλάω») στη Βόρεια Μακεδονία. Επίσης, διοργάνωσε την πρωτοβουλία «Peach Preach», μια επαναλαμβανόμενη εκδήλωση κατά την οποία γυναίκες από διάφορες πόλεις της Βόρειας Μακεδονίας διηγούνται τις προσωπικές τους ιστορίες.
Ποια ήταν η αφορμή της έμπνευσης των 11 διηγημάτων στο βιβλίο σας με τον τόσο πετυχημένο τίτλο «Ο ΑΝΤΡΑΣ ΜΟΥ»;Ακόμη και πριν από τον άντρα μου έγραφα διηγήματα που σε οικείο επίπεδο αντανακλούσαν την ανισότητα και την απογοήτευση των κοινωνικών ζητημάτων.Είχα, επίσης, την τάση να επικεντρώνω τις ιστορίες μου γύρω από γυναικείους χαρακτήρες που έπρεπε επιπλέον να αντιμετωπίσουν την προκατάληψη της πατριαρχίας στα σπίτια τους.